اطلاعاتی درباره تاریخچه رشته ورزشی والیبال

تیم ملی والیبال تیمی نوظهور و با قدرت

گسترش والیبال در جهان

با توجه به این اهداف و تحت توجهات مسئولان انجمن جوانان مسیحی آمریکا والیبال به سرعت در تمام ایالات آمریکا متداول گردید. کانادا اولین کشور خارجی بود که در سال ۱۹۰۰ میلادی والیبال را پذیرفت. الوود.اس.بران با افزایش تعداد بازیکنان به ۱۶ نفر این بازی را به فیلیپین برد تا تعداد بیشتری بتوانند در بازی شرکت کنند. در سال ۱۹۰۸ هینزو اوموری که تحصیل خود را در اسپرینگ فیلد به پایان رسانده بود و فرانک اچ براون مدیر تربیت بدنی (YMCA) در توکیو این ورزش را به ژاپن برد. جی.کراکر آن را در چین رواج داد و جی.اچ.گری والیبال را به برمه و هند برد. در سال ۱۹۱۳ والیبال در برنامه بازی‌های آسیایی خاور دور گنجانده شد و بر طبق قوانین تدوین شده توسط آقای براون اولین دوره آن در مانیل برگزار شد و تیم فیلیپین قهرمان گردید.

پیدایش فدراسیون بین المللی والیبال (F.I.V.B )

به طور کلّی تغییرات و پیشرفت والیبال را می‌توان به سه دوره تقسیم نمود، دوره اوّل ازسال آغاز تا سال ۱۹۱۸، دوره دوّم ازسال ۱۹۱۹ تا سال ۱۹۴۶ و دوره سوّم از سال ۱۹۴۷ به بعد که تغییرات و پیشرفت اساسی والیبال در دوره سوم صورت پذیرفته است. در سال ۱۹۴۵ هارولد.تی.فراید مود از کشور آمریکا به عضویت انجمن (YMCA) درآمد وی به سرعت کوشش کرد تا به نوعی روابط بین‌المللی در والیبال برقرار کند. به همین علت سفرهای زیادی انجام داد و نوشته‌های زیادی را منتشر و توزیع نمود. در ۲۷ آگوست ۱۹۴۶ در شهر پراگ تیم چکسلواکی سابق با تیم فرانسه در حضور ۵۰۰۰ تماشاچی مسابقه‌ای دادند که در آن مسابقه چک‌ها برنده شدند. در شب مسابقه رهبران تیم‌های چکسلواکی، فرانسه و لهستان در قهوه‌خانه سمیکو جلسه‌ای تشکیل دادند.

کشورهای بلژیک، رومانی، یوگسلاوی هم کتبا نظر خود را بیان داشتند و بدین ترتیب “FIVB” پایه گذاری گردید و سرانجام در تاریخ ۲۰ آوریل ۱۹۴۷ کنگره‌ای با شرکت نمایندگان چهارده کشور از سراسر جهان در پاریس برگزار و موافقت شد فدراسیون بین المللی والیبال (F.I.V.B ) تأسیس گردد که این فدراسیون در پاریس تشکیل شد و آقای پل لیبود از کشور فرانسه به عنوان اولین رئیس فدراسیون بین المللی والیبال انتخاب شد. به زودی کشورهای زیادی درخواست عضویت خود را برای پیوستن به فدراسیون بین‌المللی اعلام نمودند که امروز این فدراسیون حدود ۲۱۷ کشور عضو دارد سال ۲۰۰۰ و بیش از ۲۰۰ میلیون نفر از مردم جهان والیبال بازی می‌کنند. اولین رئیس انتخابی فدراسیون بین‌المللی والیبال آقای پل لیبود از کشور فرانسه تا سال ۱۹۸۴ (یعنی ۳۷ سال تمام) ریاست فدراسیون بین‌المللی را با قدرت برعهده داشت و توانست با کمک سایر اعضاء این فدراسیون را در ردیف فعال‌ترین فدراسیون‌ها، و والیبال را در زمره بزرگ‌ترین ورزش‌های جهانی درآورد. پس از تأسیس فدراسیون بین المللی، کمیته‌های مختلفی در داخل آن به وجود آمد و برنامه مسابقات رسمی بین المللی تنظیم و آغاز شد.

امروزه فدراسیون بین المللی والیبال با سازمانی مرکب از یک رئیس و دو نائب رئیس، پنج کنفدراسیون والیبال قاره‌ها، یک مدیر فنی، یک خزانه دار، و سیزده عضو می‌باشد و کمیته‌هایی تحت عناوین مسابقات، مربیان، داوری، قوانین، پزشکی، شناسایی بازیکن، اطلاعات حقوقی، تشریفات، والیبال ساحلی، والیبال نشسته و لیگ جهانی دارد. مقر این سازمان در شهر لوزان سوئیس می‌باشد و ۲۱۷ کشور جهان در آن عضویت دارند.

تاریخچه والیبال در ایران

والیبال در ایران برای اولین بار در حدود سال ۱۲۹۹ شمسی توسط آقای میر مهـدی ورزنده به ایران آورده شد و در دارالمعلمین تعلیم داده شد در ابتدا برای اجرای آن قواعد و قوانینی در نظر گرفته نشده بود و بازی در زمینی به ابعاد ۲۰×۱۰ متر انجام می‌شد و در هر طرف زمین ۹ تا ۱۱ نفر بازی می‌کردند تا اینکه در سال ۱۳۰۲ شمسی با ترجمه مجلات خارجی از مقررات خاص آن در ایران نیز پیروی شد. در سال ۱۳۰۴، سه تیم والیبال در ایران شکل گرفت که عبارت بودند از: تیم دارالمعلمین ورزش، تیم باشگاه شایسته (اجتماعیون) و تیم کالج البرز. تاریخچه والیبال در ایران رقابت میان این سه تیم با استقبال مردم و دوست‌داران ورزش همراه بود و هیجان بسیاری به راه می‌انداخت. شمس الدین شایسته، مربی تیم باشگاه شایسته، در راه شکوفایی ورزش والیبال در ایران تلاش بسیاری کرد و خدمات ارزنده‌ای انجام داد. از بازیکنان سرشناس سال‌های اول والیبال در ایران می‌توان به ناصر رفیعا، بدیع الله مجذوب، علی کنی، نصرالله مقدم، صادق ریاحی و حسن گوشه اشاره نمود.

اولین مسابقه والیبال در ایران در سال ۱۳۰۴ بین دو تیم دارالمعلمین ورزش و کلوپ شایسته انجام شد و والیبال رفته رفته در ایران به مدارس کشیده شد و پیشرفت چشمگیری نمود اصفهان اولین شهری بود که بعد از تهران در امر توسعه این ورزش نقش بارزی داشت اولین مسابقه شهرستان‌های ایران بین دو تیم والیبال کالج اصفهان و کالج البرز تهران برگزار شد. تهیه توپ والیبال یکی از مشکلات آن زمان بود و برای بازی والیبال اکثراً از توپ فوتبال استفاده می‌شد سرانجام اولین توپ والیبال توسط شخصی به نام قمشه ساخته شد.

در سال ۱۳۱۴ یک دوره مسابقه باشگاهی در تهران برگزار گردید که تیم باشگاه دربند به مقام قهرمانی و جام دست یافت در همین سال نیز چند مسابقه دوستانه و تشویقی بین تیم‌های بانوان تهران انجام شد. در سال ۱۳۱۸ اولین دوره مسابقات قهرمانی ایران برگزار شد و تیم تهران مقام اول را کسب نمود. در سال ۱۳۲۴ یک فدراسیون مشترک برای بسکتبال و والیبال به وجود آمد که این دو ورزش را با هم اداره می‌کرد. اما در سال ۱۳۳۶ توسط کمیته ملی المپیک ایران یک فدراسیون مستقل برای والیبال ایجاد شد تا با اختیارات و آزادی عمل بیشتری به توسعه این ورزش در سطح کشور بپردازد. والیبال ورزش مورد علاقه سربازها در جنگ جهانی دوم بود. اشغال ایران توسط نیروهای متفقین در جنگ جهانی دوم ارتباط ورزشی کشور ما به ویژه تیم‌های والیبال را با سربازان این نیروها به همراه داشت و راهی برای آشنا شدن با والیبال خارج از کشور بود. مسافرت ورزشکاران این رشته به خارج از کشور و مشاهده مسابقات والیبال خارجی نیز تاثیر فراوانی را برای والیبال ایران به همراه داشته است پاس قوسی بلند و آبشارزدن با روش پرش جفت پا از زمین از ثمره این مسافرت‌ها بود.

در سال ۱۳۳۷ تیم ملی والیبال مردان پاکستان به عنوان اولین تیم خارجی به تهران دعوت شد و چند مسابقه دوستانه با تیم‌های ملی و باشگاهی انجام داد که در چهار مسابقه پیاپی با تیم ملی و دیگر تیم‌های کشورمان با نتیجه ۳ بر صفر به پیروزی رسید ولی در مسابقه آخر با تیم ارتش کشورمان که در هوای آزاد انجام شد شکست خورد امیرعباس امین نخستین رئیس فدراسیون والیبال ایران بود که سرپرستی و هدایت تیم ملی والیبال ایران در بازی‌های آسیایی توکیو (سال ۱۹۵۸) را نیز به عهده داشت. بازی‌های آسیایی توکیو اولین حضور بین‌المللی والیبال ایران بود که تیم ایران با مربیگری فریدون شریف زاده به مقام نایب قهرمانی آسیا رسید. والیبال ایران در سال‌های ۱۹۷۰ و ۱۹۹۸ در رقابت‌های قهرمانی جهان و در سال ۱۹۹۱ در مسابقات جام جهانی والیبال حضور داشته است. مهمترین موفقیت والیبال ایران کسب مدال نقره بازی‌های آسیایی ۲۰۰۲ بوسان و کسب مدال برنز مسابقات قهرمانی آسیا در سال ۲۰۰۳ بوده است.

لیگ برتر والیبال ایران به همت استاد ابراهیم نعمتی اولین داور جهانی والیبال ایران در سال ۱۳۵۴ تحت عنوان جام پاسارگاد و باشرکت ۱۲ تیم در یک گروه آغاز گردید و تیم دخانیات تهران در این سال به مقام قهرمانی دست یافت. در سال ۱۳۵۷ با اوج گیری انقلاب اسلامی ایران تشکیلات ورزش و والیبال دستخوش تغییراتی شد و لیگ برتر در دستور کار قرار نگرفت تا اینکه در اواخر سال ۱۳۶۸ با انتصاب محمدرضا یزدانی خرم به سمت ریاست فدراسیون والیبال تحولات اساسی در ساختار والیبال کشورمان به وجود آمد و لیگ برتر والیبال نیز از نو راه‌اندازی شد. در سال ۱۳۶۸ اولین دوره جام حذفی باشگاه‌های والیبال ایران نیز انجام گرفت که تیم استقلال با غلبه بر تیم گنبد قهرمان شد. از سال ۱۳۶۹ لیگ برتر والیبال با شرکت ۱۰ تیم تحت عنوان جام فجر شروع شد و تا سال ۱۳۷۷ با این نام انجام می‌شد. از سال ۱۳۷۷ به بعد تعداد تیم‌های شرکت کننده در مسابقات از نظم خاصی برخوردار نبود تا اینکه در سال ۱۳۸۳ مسابقات با حضور ۱۸ تیم و تحت عنوان جام ولایت انجام شد. و تیم صنام تهران به قهرمانی رسید. هم اکنون نیز همه ساله لیگ برتر والیبال با شرکت تعدادی از تیم‌های مطرح کشور برگزار می‌گردد.

پس ازپیروزی انقلاب ایران

در سال‌های اولیه پیروزی انقلاب اسلامی، تحت تاثیر شرایط جنگ تحمیلی علیه ایران و به علت تعویض‌های پیاپی روسای فدراسیون و تغییرات وسیع در کادر هیات رئیسه، برنامه‌های والیبال شکل پایداری نداشت و بیشتر کوشش می‌شد در زمینه ورزش عمومی و همگانی برنامه ریزی شود؛ لذا به جای رقابت‌های باشگاهی، برنامه ریزی برای برگزاری همه ساله مسابقات قهرمانی کشور انجام شد که این رقابت‌ها همچنان نیز برگزار می‌شوند.

رفته رفته با پایان جنگ تحمیلی و سامان یافتن مدیریت و برنامه‌ریزی در ورزش کشور، برنامه‌ها و مسابقات والیبال نیز در سراسر کشور به لحاظ اجرا، کمیت و کیفیت شکل بهتری به خود گرفت. دوباره اعزام تیم‌ها به خارج از کشور و دعوت از تیم‌های خارجی از سر گرفته شد و والیبال پا در راه شروعی دوباره نهاد. شومان آلمانی اولین مدرس اروپایی بعد از پیروزی انقلاب اسلامی بود. ایوان بوگانیکوف که اسم درست او ایوان بوگانیکوفس بود تحول نوینی در والیبال ایران ایجاد کرد و نسلی از بازیکنان و مربیان را برای والیبال ایران ساخت.

مسابقات والیبال بین‌المللی دهه فجر که از سال ۱۳۶۵ تا سال ۱۳۷۹ برگزار شد. از جمله رویدادهای ارزنده در تاریخ والیبال ایران که به پیشرفت والیبال کشورمان سرعت بخشید و زمینه‌ای شد برای توجه باشگاه‌ها و تیم‌داری در والیبال داخلی. تا جایی که لیگ‌های برتر و دسته اول باشگاه‌های کشور به شکل نوین خود یعنی آن طور که در دنیا معمول بود، پی ریزی شد و سال به سال رونق یافت و لیگ به پیشرفت تیم ملی کمک کرد. در این دوره از تیم ملی مربیان خارجی زیادی به ایران آمدند و والیبال پایه ایران رشد کرد.

والیبال ایران از کجا به اینجا رسید؟

پیشرفت از ۲۰۱۰ تا ۲۰۱۳

والیبال

از سال ۲۰۱۰ با وجود زیرساخت‌ها، والیبال ایران پیشرفت و شگفتی قابل توجهی نسبت به والیبال سنتی قبل خود پیدا کرد و رو به والیبال مدرن آورد. فدراسیون والیبال ایران درصدد جذب مربی مطرح جهانی بود و در بین چهار گزینه خود خولیو ولاسکو، زوران گائیچ، آندره آ آناستازی و سیلوانو پراندی، خولیو ولاسکو مربی مطرح آرژانتینی را جذب کرد. ولاسکو به ایران آمد و فدراسیون دارای برنامه بلند مدت ۶ ساله شد. از کارهای اولیه ولاسکو، جذب بازیکنان جوان‌تر و تمرینات مدرن و جذب دستیاران جدید بود. ایران با ولاسکو در سال ۲۰۱۱ در اولین تورنمنت مهم خود پس از ۳۲ سال قهرمان والیبال آسیا شد. پس از این قهرمانی بازیکنان ایران در ۳پست به عنوان بهترین بازیکن این دوره از مسابقات انتخاب شدند. آرش کمالوند، با ارزش‌ترین بازیکن، امیر حسین، بهترین پاسور و فرهاد ظریف هم به عنوان بهترین لیبرو انتخاب شدند.

در پی کسب جام قهرمانی آسیا تیم ملی والیبال ایران به جام جهانی والیبال مردان ۲۰۱۱ صعود کرد و در اولین شگفتی خود تیم ملی لهستان و صربستان را شکست داد و در مجموع به مقام نهم دست یافت. علیرضا نادی به عنوان دومین دفاع روی تور این دوره جام جهانی لقب گرفت. ایران برای این که بخت خود را برای صعود به المپیک ۲۰۱۲ امتحان کند در مسابقات انتخاب المپیک لندن در توکیوی ژاپن شرکت کرد و در مجموع با ۵ امتیاز و فقط با یک امتیاز کمتر از استرالیا ناباورانه از صعود به المپیک لندن باز ماند. فرهاد ظریف به عنوان بهترین لیبرو و سعید معروف به عنوان بهترین پاسور معرفی شدند. ایران در گام بعدی در مسابقات انتخابی لیگ جهانی والیبال ۲۰۱۳ موفق شد در ۴ دیدار خود پیروز شود. تیم ملی کشورمان جواز حضور در لیگ جهانی ۲۰۱۳ را کسب کرد و برای اولین بار در تاریخ به لیگ جهانی رفت. نقطه اوج تیم ملی ایران با ستارگان در اوج همراه با خولیو ولاسکو در لیگ جهانی ۲۰۱۳ بود. ایران در گام اول به تیم ملی روسیه باخت و در دومین گام در دیدار اول مقابل صربستان، قهرمان اروپا شکست را پذیرفت، اما در دومین دیدار که یکی از طولانی‌ترین ماراتن‌های لیگ جهانی بود، قهرمان اروپا را ۳ بر ۲ شکست داد تا نخستین پیروزی خود را در این تورنمنت جشن بگیرد.

اما حماسه ایران در مودنا ایتالیا آغاز شد. تیم ملی ایران کاری کرد کارستان. این تیم بزرگ‌ترین شگفتی را در لیگ جهانی به وجود آورد و با نتیجه ۳-۱ تیم ملی والیبال ایتالیا دومین تیم پرافتخار لیگ جهانی و از برترین تیم‌های جهان را با حضور پرشور تماشاگران ایرانی درهم کوبید تا نقل هر رسانه معتبر شود. این پیروزی بازتاب بسیار گسترده‌ای در جهان داشت. در بازی دوم که ایتالیایی‌ها همه توان خود را گذاشتند تا ایران را ببرند، دو ست اول را بردند و در آستانه یک پیروزی مقتدرانه بودند اما ایران به خود آمد و دو ست را از ایتالیا گرفت تا نتیجه ۲-۲ شود. در سمت سوم این ایتالیا بود که بازی را برد اما در مجموع دو بازی، ایران با نتیجه ۴-۲ ایتالیا را شکست داد و افتخار و حماسه بزرگی را در کارنامه ورزش ایران ثبت کرد.

در بازی بعد ایران به کوبا رفت و باز هم شاهکاری دیگر به نمایش گذاشت. ایران در هاوانا دو بار تیم ملی والیبال کوبا را شکست داد. در ادامه کشورمان میزبان تیم ملی والیبال آلمان شد و با حضور هزاران ایرانی در سالن آزادی ۳ بر صفر آلمان را در هم کوبید و سایت جهانی والیبال هم تماشاگران ایرانی را نقطه اوج ایران در این مسابقه دانست. ایران در ادامه در بازی برگشت مقابل آلمان و در آخرین گام، شکست خانگی را پذیرفت. تیم ملی والیبال ایران که برای نخستین بار در رقابت‌های لیگ جهانی شرکت کرده بود در حالی این مسابقات را به پایان رسا