اطلاعاتی درباره کیست دندان

کیست دندان توده‌ای می‌باشد که حاوی مایع است

کیست دندان توده‌ای است که در اغلب موارد حاوی مایع می‌باشد و از علائم شایع آن می‌توان به درد ناگهانی در لثه و دندان اشاره کرد. از عوارض کیست دندان می‌توان به تحلیل رفتن فک و انشار سموم در ریشه دندان اشاره کرد. از راه‌های درمان کیست دندان می‌توان به جراحی اشاره نمود. در صورتی که جراحی کارساز نشد، دندان کشیده می‌شود. کیست نوعی کیسه بافتی بوده که حاوی مواد مایع یا جامد می‌باشد. کیست‌ها می‌توانند در طیف وسیعی از بافت‌ها مانند صورت و دهان (از جمله فک) تشکیل شوند.

کیست دهان برآمدگی‌هایی است که داخل و اطراف دهان ایجاد می‌شود. کیست در واقع کیسه‌ای بافتی حاوی مایع یا مواد دیگر است که ممکن است روی لب، گونه، لثه و فک شکل گیرد. کیست نزدیک به دندان را کیست دندان گویند. از سوال‌های رایج از دندانپزشک‌ها، نگرانی در مورد کیست‌های دندانی است. متاسفانه تلقی اشتباهی در مورد کیست‌های دندانی در میان مردم وجود دارد و حتی خیلی از همکاران دندان پزشک هم با کاربرد نادرست واژهٔ کیست در توضیح به بیمارانشان، به این تلقی اشتباه دامن می‌زنند؛ اما فی الواقع کیست دندانی چیست؟ چه طور درمان می‌شود و آیا خطرناک است یا خیر؟

کیست دندان یا کیست فک چیست؟

کیست دندان
کیست دندان معمولا در کنار یا اطراف دندان تشکیل می‌شود. رشد کیست‌ها معمولا آهسته بوده، اما می‌توانند باعث تحلیل فک شده یا عوارض دیگری را پدید آورند.

دندانپزشکان از اصطلاح «ضایعه» برای مواردی که در رادیوگرافی‌ها (عکس‌های فک و دندان شما) می‌بینند استفاده می‌کنند. کیست در اصل یک اصطلاح پاتولوژیک است؛ یعنی در واقع تشخیص قطعی کیست بر اساس شواهدی که زیر میکروسکوپ دیده می‌شود مسجل می‌شود؛ بنابراین در بیشتر موارد اطلاع واژهٔ کیست تا زمانی که جواب پاتالوژیست به دستمان نرسد یعنی بعد از خارج شدن با جراحی و فرستادن به پاتولوژیست، اطلاق درستی نیست؛ اما در مواردی با توجه به تکنولوژی‌های جدید و نه چندان معمول (مانند استفاده از رادیوگرافی CBCT یا با استفاده از سونوگرافی) امکان تشخیص نسبتاً قطعی قبل از خارج کردن برای کیست‌های ناحیه فک و صورت و دندانی وجود دارد؛ بنابراین استفاده از اصطلاح ضایعه درست است و نه کیست. کیست در واقع یک حفرهٔ توخالی به صورت کیسه مانند یا حاوی مایع (مواد نیمه جامد) با دیواره یا غشای متمایز از بافت اطراف است.

کیست‌ها چند نوع هستند؟

کیست‌های ناحیه فک (در سینوس‌ها و بافت نرم ناحیه دهان و صورت تقسیم بندی کیست‌ها متفاوت است) به طور کلی به دو نوع کیست‌ها با منشأ التهابی و کیست‌های با منشأ تکاملی تقسیم می‌شوند. کیست‌های منشأ التهابی که به خاطر پوسیدگی یا ضربه به دندان‌ها یا عفونت دندان ترمیم شده ممکن است ایجاد شوند موضوع صحبت ما هستند که شایع‌ترین آن‌ها کیست رادیکولار یا پری آپیکال (کیست مربوط به ریشهٔ دندان) است. طبقه بندی کلی کیست‌ها پیچیده و طولانی است و سایرکیست‌های غیر التهابی و خارج استخوان فکین موضوع صحبت ما نیستند.

کیست پری اپیکال (کیست ادنتوژنیک یا کیست رادیکولار)

کیست پری اپیکال شایع‌ترین نوع کیست ادنتوژنیک بوده و دارای نام‌های مختلفی می‌باشد: از جمله کیست رادیکولار، کیست پریودنتال، کیست ریشه و یا کیست دندان.

  • علت: این نوع کیست به علت از بین رفتن یا نکروز بافت پالپ موجود در داخل دندان، که ناشی از پوسیدگی یا ضایعه دندانی می‌باشد، ایجاد می‌شود. ادامه این روند باعث التهاب و انتشار سموم در انتهای ریشه دندان می‌شود.
  • درمان: معمولا این کیست‌ها با روش اندودنتیک درمان می‌شوند. در این روش درمانی با جراحی و دسترسی به انتهای عصب، عفونت یا کیست برداشته می‌شود. در صورتی که این نوع درمان موثر نباشد، دندان را کشیده، و محل کیست را تمیز کرده و با مواد مصنوعی آن را پر می‌کنند.

در گذشته روش‌های سنتی موثر نبودند، زیرا کیست‌ها دوباره تشکیل می‌شدند؛ بنابراین امروزه، برای جلوگیری از این امر، کانال‌های ریشه را با روش‌های مدرن، پر می‌کنند.

کیست فولیکولار یا کیست دنتیجروس

کیست دنداناین نوع کیست اغلب در ناحیه دندان‌های عقل پایین یا دندان‌های نیش بالا و در اطراف تاج دندان ایجاد می‌شوند.

  • علت: کیست دنتیجروس معمولا به علت فشار ایجاد شده توسط دندان بر روی فولیکول ایجاد می‌شود. این فشار می‌تواند باعث اختلال در جریان خون و تجمع مایع میان بافت غشای مینا و قسمت کرونالی دندان شود. کیست دنتیجروس معمولا به سرعت رشد و گسترش پیدا می‌کند.
  • درمان: معمولا ناحیه آسیب دیده دندان را برداشته و کیست را جراحی می‌کنند. این نوع درمان اغلب موفقیت آمیز می‌باشد.

تومور‌های ادونتوژنیک کراتوسیستیک

این تومور‌ها بیشتر در ناحیه فک زیرین ایجاد شده و خصوصیات آن‌ها مشابه با دیگر کیست‌ها می‌باشد. برای تشخیص دقیق این نوع از کیست باید از روش بیوپسی یا بافت برداری و پرتونگاری پانورامیک استفاده کرد.

  • علت: از علائم این نوع کیست پیدایش تورم می‌باشد. نظریه‌های متعددی پیرامون منشا کراتوسیست وجود دارد. بعضی از کارشناسان معتقدند که کیست در محل دندان ایجاد می‌شود. عده‌ای دیگر بر این باورند که تومور‌ها از لامینای دندان‌های آسیب دیده به وجود می‌آیند.
  • درمان: برای درمان این نوع کیست باید جراحی کرد. افراد مبتلا باید توجه داشته باشند که پس از جراحی، باید به طور مداوم تحت نظر پزشک باشند تا تومور دوباره برنگردد.

کیست همان عفونت است؟

کیست همان عفونت نیست. کیست‌ها می‌توانند که عفونی بشوند که در این صورت درد هم می‌توانند ایجاد کنند. آبسه‌های عفونی که با تورم همراه هستند و فیستول‌های چرکی که از آن‌ها ترشحات چرکی خارج می‌شود کیست نیستند. هر چند که عفونت می‌تواند از طریق مکانیسم‌هایی با تحریک دسته‌ای از سلول‌ها، به ایجاد کیست منجر بشود ولی این دو، مقوله‌های متفاوت از هم هستند.

بعد از گذشت مدتی از یک پوسیدگی یا ضربه منجر به مرگ پالپ (محتویات کانال‌های عصبی) دندان، ممکن است که در پای ریشه یک ضایعه تشکیل شود. در بیشتر موارد این ضایعه که فقط در رادیوگرافی‌های دندانی مشاهده می‌شود، یک گرانولوم است (و نه کیست یا آبسه). گرانولوم می‌تواند در آینده تبدیل به کیست شود یا حتی می‌تواند تبدیل به آبسه هم بشود. ولی دردناک نیست و شاید در ضربه دندان اندکی درد یا حس متفاوت داشته باشد.

فرق آبسه با کیست چیست؟